Business Analyst là gì?

1, Định nghĩa kiểu giang hồ truyền miệng:

BA chính là người đứng giữa, kết nối khách hàng với bên kinh doanh và đội kỹ thuật của doanh nghiệp.

Ai dà, định nghĩa kiểu này bảo sao hồi xưa chẳng ai hiểu về BA, và đi đâu hỏi thì sinh viên cũng chỉ hiểu ở mức như vậy. Nếu bạn lên google mà search thì các trang SEO tốt như topdev, itviec cũng sẽ định nghĩa như vậy. Cũng vì kiểu định nghĩa trên mà khiến cho tương đối sinh viên hiểu sai nghĩa của BA. Định nghĩa trên chỉ mô tả công việc mà BA làm trong một vài năm khi đất nước Việt Nam đang trong thời kỳ phát triển về IT.

2, Định nghĩa theo kiểu chuẩn chỉnh sách giáo khoa.

Sách giáo khoa của BA ở đây là mình đang nói đến BABOK, quyển sách từ International Institute of Business Analysis, tại đây BABOK có nói rõ như sau.

A business analyst is any person who performs business analysis tasks described in

the BABOK® Guide, no matter their job title or organizational role.

Những ai làm công việc phân tích nghiệp vụ thì được gọi là BA. Và cụ thể thì làm đúng như những gì chúng nó viết trong quyển sách BABOK thì chúng ta được gọi là BA.

Cụ thể hơn nhé, công việc phân tích nghiệp vụ là gì.

Từ BACCM (Business Analysis Core Concept Mode) mình định nghĩa BA dựa theo 6 yếu tố khác như sau:

Từ 6 core concept trên, mình sẽ có một định nghĩa rõ ràng hơn một chút.

Công việc BA là tìm hiểu need, đưa ra các solution phù hợp với context, đáp ứng được change để mang lại được value cho các stakeholder. Và người làm được những việc đó được gọi là BA

3: Ví dụ thực tế về BA

Lấy luôn ví dụ trong dự án start up của mình nhé. Mình có thành lập 1 trung tâm đào tạo nhỏ được vài năm, dạy học offline theo kiểu truyền thống. Qua đợt covid thì toang, không dạy học được nữa. Lúc này nhu cầu của team sẽ có một vài thứ như sau: - Tạo ra phần mềm dạy học online, elearning để duy trì dòng tiền

- Sử dụng nền tảng streaming video để tạo ra giá trị nổi bật trên thị trường

- Cho phép học viên có thể lên và tìm kiếm khoá học mình thích

- Sản phẩm cần đáp ứng hết nhu cầu sử dụng không chỉ của mình và còn cả các trung tâm đối tác.

Tạm thời mình đã có các mục tiêu bên trên, nó chưa rõ ràng gì cả. Mình cần một BA.

Bây giờ các bạn đã rõ context là một trung tâm đào tạo truyền thống, dạy học offline. Và ngoài ra có context nữa là covid 19 khiến cho học sinh không đi học.

Doanh nghiệp của mình cần chuyển đổi lên online, dạy học online và dòng tiền sẽ có thêm các nguồn thu khác như tiền cho thuê nền tảng, đó là change

Ông BA sẽ tham gia và xác định một cách rõ ràng context và change, sau đó đi tìm stakeholder. Các Stakeholder thì có rất nhiều, mình là PM, đội dev, đội marketing, rồi học viên, giảng viên,.... Tất cả những tổ chức/cá nhân mà có liên quan đến dự án đều là stakeholder.

Lúc này ông BA sẽ đi thu thập các need từ stakeholder đó, đặc biệt với external stakeholder như học viên, giảng viên, thì cần có sự kết hợp của marketer để mọi thứ mượt mà. Phỏng vấn xong thì BA sẽ phải tổng hợp lại thành danh sách các requirement và từ đó đưa ra solution là bộ các tính năng cho sản phẩm. Về nghiệp vụ BA thì các tính năng cho sản phẩm thường được tổng hợp lại thành các văn bản như SRS, BRD.

Sau đó BA sẽ làm thêm các tài liệu chuyên sâu để cho đội dev của mình đọc hiểu được. Một team công nghệ chuẩn chỉnh sẽ có dev, test và BA sẽ đồng hành với họ trong suốt quá trình làm ra sản phẩm Elearning này. Đội test và dev thì luôn ngồi yên một chỗ để làm việc và điều họ muốn là tập trung vào việc code. Như vậy nhiệm vụ đối ngoại, giao tiếp khách hàng, đảm bảo đội dev đang đi đúng đường, làm đúng chức năng thì BA sẽ lo (thật ra sẽ có thêm vai trò PO nữa nhưng mình sẽ nói sau). Việc BA đồng hành và hỗ trợ cả team trong suốt quá trình làm sản phẩm, giải đáp thắc mắc, chỉnh sửa những chức năng không ổn, khảo sát khách hàng, đo đếm chỉ số, đó là lúc BA đang đảm bảo change cho dự án và mang lại value cho tất cả stakeholder.

4: Sự xuất hiện của Business Analyst trong cuộc sống

BA là từ đã xuất hiện từ rất lâu, trước khi xuất hiện internet và thuật ngữ IT.

Business # kinh doanh, Business = nghiệp vụ.

Business Analyst # phân tích kinh doanh

Business Analyst = phân tích nghiệp vụ

Nơi nào có Business Objective, nơi đó có nghiệp vụ, nơi đó sinh ra Business Analyst.

• Doanh nghiệp A cần làm hệ thống CRM để tăng độ chính xác và quản lý dữ liệu tốt hơn => đó là Business Objective, người làm BA sẽ là các IT BA

• Nhà máy A cần lắp đặt máy móc tự động hoá để tối ưu nhân công => đó là Business Objective , người làm nhiệ vụ BA sẽ là các trưởng phòng kỹ thuật

• Muốn thiết kế căn nhà hợp ý muốn => đó là Business Objective, người làm nhiệm vụ BA sẽ là người tư vấn thiết kế

• Cả câu lạc bộ muốn đi chơi nhưng cần tìm địa điểm hợp lý để 60 người có thể di chuyển, trong đó có người không biết đi xe, và phải đảm bảo vui và gắn kết tinh thần mọi người => đó là Business Objective, người làm nhiệm vụ BA có lẽ là trưởng ban hậu cần.

Business Objective luôn có trong đời sống chứ không chỉ riêng ngành IT. AI làm nhiệm vụ phân tích nghiệp vụ thì người đó là BA.

BA là vai trò, không phải chức vụ. Ban sẽ thấy vai trò BA luôn ẩn hiện trong các công việc của cuộc sống, từ nhân viên đến trưởng phòng, từ sinh viên đến các người trưởng clb, từ người thiết kế đến các ông giám đốc.

Trong thế kỷ 21, do sự bùng nổ của internet và các công việc IT. Các công ty công nghệ cần riêng người BA làm chuyên sâu trong mảng IT. Từ đó sinh ra các IT BA.

5: Lời bàn.

Tại sao mình để tấm ảnh đại diện bài viết là Lưu Bị và Gia Cát Lượng?

Gia Cát Lượng là thần tượng của mình, và ông ấy chính là BA. Có lẽ là BA lâu đời nhất mà lại nổi tiếng nhất trong lịch sử.

Business Objective của Lưu Bị là phục hưng nhà hán. Ổng cũng có các tướng tài (Triệu Vân, Trương Phi, Quan Vũ). Tuy nhiên trong nhiều năm trời ổng đánh trận toàn thua. Ổng nhận ra có tướng võ chưa đủ, cần có thêm tướng văn. Và qua lời Từ Thứ giới thiệu, ổng tìm đến GCL.

Tại túp lều tranh, GCL phân tích Business Objective, nhân ra rõ kẻ thù lớn nhất là Tào Tháo, dựa vào mọi yếu tố về con người, địa lý, tình hình chính trị mà từ đó đưa ra bản chiến lược đang hoàng (Long trung đối sách). Vậy là GCL đã phân tích rất chính xác context và need. Thậm chí trước đó GCL đã đi du ngoạn tại Tây Xuyên và vẽ ra tấm bản đồ địa lý. Cần phải liên minh với thế lực Tôn Quyền. Bước một chiếm được kinh châu - là nơi giao thương trọng yếu. Bước 2 chiếm Tây Xuyên - là nơi dễ thủ khó công, địa hình hiểm trở - lấy đó làm căn cứ địa lâu dài. Bước 3 đoạt thiên hạ. Đó chính là solution. Thời gian thực hiện solution này là 20 năm

Sau khi vạch ra sách lược, ổng làm việc cùng Lưu Bị, từ chiến lược tổng quan vạch ra chiến thuật nhỏ hơn, nghĩ ra các cách dùng binh trong từng trận chiến. Không những nghĩ ra chiến thuật, ông còn trực tiếp dùng binh, làm việc trực tiếp với các vị tướng và sáng tạo ra các loại vũ khí mới. Đó đều là các công việc cực quan trọng để đảm bảo về change của toàn hệ thống và mạng lại value cho các stakeholder.

Và từ đó, hãy nhìn sự thay đổi, từ việc phải nương nhờ người khác, Lưu Bị trở thành vua và có vùng đất rộng lớn Tây Xuyên, Hán Trung. Từ 1 vạn quân lên 80 vạn quân. Từ binh sơ thế yếu trở thành binh hùng tướng mạnh với khi giới và chiến giáp đầy đủ. Trở thành 1 trong 3 thế lực trong chân vạc Tam Quốc.

Vậy là ông ấy đã làm rất tốt trách nhiệm của phân tích => đánh giá => đưa giải pháp => đảm bảo sự thay đổi. Và đó chính là BA